| DİHA
RTÜK Başkanı Zahit Akman'ın Diyarbakır'ı ziyaretiyle, Kürtçe yayın konusu tekrar gündeme geldi. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın savunmalarıyla gündeme gelen Kürtçe yayıncılık konusu, AB uyum yasaları çerçevesinde 'Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel Olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerde Yapılacak Radyo ve Televizyon Yayınları Hakkında Yönetmelik'in 25 Ocak 2004'te yürürlüğe girmesiyle yeni bir boyut kazandı.
Yönetmeliğin çıkması ardından Gün TV, 23 Mart 2004'te başvuruda bulunarak Kürtçe yayın yapmak istediğini bildirdi.
Kürtçe'nin Kurmanci lehçesinde, Dergžşa Çandê (Kültür Beşiği) adlı bir kültür-sanat programı yapmak amacıyla RTÜK'e başvuran Gün TV, yönetmeliğin bazı maddelerinin hukuka aykırı olduğu ve ileride telafisi güç zararlar doğuracağı gerekli yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştay'a başvurarak ilk davayı da açmış oldu.
'İlk Kürtçe belgesel'
Gün TV, 7 Mayıs 2004'te Türkiye ekranlarında ilk kez, tamamı Kürtçe, Türkçe alt yazılı Diyarbakır yapımı belgesel nitelikli 'Çek Çek' filmini de yayınladı.
24 Mayıs 2004'te, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül başkanlığında toplanan Reform İzleme Grubu toplantısında TRT'nin Kürtçe yayına kısa sürede başlama kararı alındı.
Toplantıda Kürtçe yayın yapılıp yapılmayacağı ele alınırken, ayrıca Gün TV'nin 'Kurmanci' lehçesinde yayın yapma başvurusu da görüşüldü. Kurmanci'nin Kürtler arasında en yoğun konuş**** lehçe olup olmadığı konusunda Diyarbakır Valiliği ile MGK Genel Sekreterliği'ne yönetilen sorulara verilecek cevabın beklenmesi de kararlaştırıldı.
Diğer yandan Gün TV, İstanbul Kürt Enstitüsü tarafından hazırlanan 'Ferhenga Kurdi-Tirkî' adlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün reklamını Kürtçe yayınladı. Danıştay 10. Dairesi ise Türkçe Dışındaki Dil ve Lehçelerde Yayın Yönetmeliği'nin sınırlayıcı hükümlerinin iptalini isteyen Diyarbakır Barosu'nun başvurusunu 4 Haziran 2004 tarihinde reddetti. Danıştay ret kararını, 'Baronun bu konuda dava açma ehliyeti yoktur' gerekçesine dayandırdı.
Başlangıç Boşnakça'yla
Bu tarihten sonra ulusal kanalarda faklı lehçelerde programlar yayınlanmasının yolu açıldı ve 7 Haziran 2004'te, TRT 3 ve Radyo1'de saat 10:30'da Boşnakça yayına başladı. 9 Haziran 2004 tarihinde ise RTÜK yerel kuruluşlara Kürtçe yayın iznini değerlendirmeye aldı.
RTÜK, 3 yerel televizyonun istemini karara bağlamak için Diyarbakır Valiliği ve Dicle Üniversitesi'ne, 'bölgede konuş**** lehçe ve dilleri' sordu.
AB sürecinde anadilde yayıncılık ile ilgili görülen bir diğer gelişme de, 11 Haziran 2004'te yaşandı. Yönetmeliğe göre, TRT 3-de 10.30'da Kürtçe'nin Kurmanci lehçesinde ilk yayın yapıldı. Bu arada, Kürtçe'nin Kurmanci lehçesinde 'Dergžşa Çandê (Kültür Beşiği) adlı bir program için 23 Mart 2004 tarihinde RTÜK'e başvuran Gün TV, kendisine bu ana kadar olumlu veya olumsuz bir cevap verilmediğini belirterek, 12 Haziran 2004'te RTÜK'e tekrar başvurdu.
Tüm bu tartışmalar yaşanırken RTÜK Üst Kurulu, 'Çek Çek' adlı belgeselin yönetmeliği ihlal ettiği gerekçesiyle, 21 Temmuz 2004 tarihinde Gün TV'ye uyarı cezası verdi.
'Dergžşa Çandê (Kültür Beşiği) adlı bir program için kendilerine bir cevap verilmesi için RTÜK'e başvuran Gün-TV'ye cevap 16 Ağustos 2004'te yanıt verildi. RTÜK, başvurunun değerlendirilmek üzere üst kurula sunulduğunu açıkladı.
Oyalama taktiği
RTÜK Gün TV'nin Dergžşa Çandê isimli program için yaptığı başvuruyu ise 2 Aralık 2004 tarihinde yönetmenlik hükümlerine uygun olarak yeniden yapmasını ve bu müracaat sonrasında yapılacak değerlendirmeye göre cevap verileceğini bildirdi. Bunun üzerine Gün TV, 23 Mart 2004 tarihinde 'İlgili Yönetmelik'e uygun başvuru yaparak evrakları eksiksiz tamamladıklarını, eğer bir eksiklik veya yanlışlık varsa, bu eksikliğin nereden kaynaklandığının açık bir şekilde kendilerine bildirilmesini' bir dilekçe yazarak RTÜK'ten istedi.
Gün TV'nin 9 Şubat'ta yaptığı başvurunun 17 Mart 2005'te işleme konulduğu öğrenildi.
Dönemin RTÜK Başkanı Fatih Karaca, 26 Haziran 2005'te, Kürtçe yayın için başvuru yapan kuruluşların başvurularının Eylül ayına kadar tamamlanacağını bildirdi.
Ancak, yürürlüğe giren yönetmeliğin üzerinden 2 yıl geçmesine rağmen, anadilde yayınlar bir türlü başlamadı.
Bitmek bilmeyen Kürtçe yayın tartışmaları hiç gündemden düşmedi. 24 Kasım 2005'te RTÜK, Kürtçe yayın yapmak için kendilerine başvuran kuruluşların dosyalarındaki eksikleri tamamlamadığını ileri sürdü. RTÜK kanadı bu iddialarda bulunurken, başvuran kuruluşlar da duruma tepki gösterdi.
Son olarak, 28 Aralık 2005'te bir basın toplantısıyla, ocak ayından itibaren evraklarını tamamlayan yayın kuruluşlarına gerekli yayın izni vereceklerini açıklayan yeni RTÜK Başkanı Zahit Akman, tüm tepkilere rağmen başvuran yayın kuruluşlarının bazı eksiklikleri bulunduğunu, ocak ayından itibaren evraklarını tamamlayan yayın kuruluşlarına gerekli yayın izni verileceğini bildirdi.
Gizli Kürtçe TV zirvesi
Farklı dil ve lehçelerde yayına mart ayı içinde start verileceğinin açıklanması üzerine, RTÜK başkanı ve yetkilileri Diyarbakır'a çıkartma yaptı. RTÜK'çe görevlendirilen yetkililer, RTÜK Diyarbakır Bölge Müdürlüğü'ne gelerek, anadilde yayın için başvuru yapan kuruluşların evraklarını yerinde inceledi.
Hemen ardından 28 Şubat 2006 tarihinde RTÜK Başkanı Akman, bir dizi inceleme ve temaslarda bulunmak üzere Diyarbakır'a geldi. Akman'ın Diyarbakır temasları 'Gizli' yorumlarına yol açtı. Gerçekleşen görüşmelere basın mensupları da alınmamıştı. Akman'ın RTÜK bölge temsilcileri ile Kürtçe TV ve radyo konusunda görüşmeler yaptığı belirtilirken, Diyarbakır Valisi ile Kürtçe TV konusunda gizli bir görüşme yaptığı iddiaları da yer aldı.
Diyarbakır'da Kürtçe yayın izni verilen Söz ve Gün TV konularının da gündeme geldiği toplantıda, Kürtçe yayın yapacak olan TV'lerin potansiyeli de ele alındı. Kürtçe yayın izni verilen kuruluşlar ile RTÜK arasında, 10 Mart'ta Ankara'da düzenlenecek bir törenle taahhütname imzalanacak. DİYARBAKIR
haberi değerlendirme cümleleri ajansa aittir.
__________________
''Allahu yestehzi'u bihim ve yemuddu fi tuğyunihim!'' |