kılıçustası

Enes b. Malik ten (r.a.)

Resulullah (s.a.) şöyle buyurdu :

" kul kabrine konup yakınları oradan ayrıldığında , onların nalınlarının sesini işitir."

Buhari , cenaiz , 68 , 87 ; Müslim , cennet , 70 , 71 ; Ebu Davud , sünnet , 24 ( h.no: 4752) ; Nesai , cenaiz , 108 , 110.

Hadisten ÇIkan Netice :

bu mesele ihtilaflıdır. bazı kimseler bu hadisle ölülerin işittiğini söylemişler , bazıları ise Kuran daki şu ayeti delil getirerek ölülerin duymadığını ileri sürmüşlerdir. " sen ölülere işittiremezsin " ( rum suresi , 52)

ölülerin işittiğini söyleyen alimler bu ayeti delil getiren kimselere şöyle cevap vermişlerdir :

bu ayette ölülerden murad kafirlerdir. istiare ( 1 ) yoluyla kafirlere ölü denildi. ayetin konumuzla alakası yoktur.

ölülerin işittiğini inkar edenler ise buna şöyle cevap vermişlerdir :

ayette her ne kadar istiare var ise de neticede kendine benzetilen ( müstearun minhu) olan , gerçek ölüdür. öyleyse hakiki manasıyla ölülerin işitmediği bu ayetle sabittir.


ölülerin işittiğini söyleyenler ise buna şöyle cevap vermişlerdir :

bu kaideden sadece şu lazım olur ki , ölü için ölümün hakiki anlamda kullanılması gerekir. bundan " işittiremezsiniz" ifadesinin hakikat üzere hamledilmesi gerekmez. belki burada mecaz olarak mutlakın mukayyed üzere ıtlakı vardır. işittirmeden murad faydalı işittirmedir.

bunun manası şudur :

hakiki anlamdaki ölüden faydalı işitmeyi bu ayet olumsuz kılmaktadır. bunu mecaz üzere hamletmenin zarureti nasların arasını cem etmek yönüyle ortaya çıkmaktadır. karine buna bizzat şahittir.

işittirmenin olmamasının kafirlerde işitme duygusunun bulunmamasından dolayı değil , faydali işitmenin yokluğu sebebiyledir

hasılı her iki tarafın da delilleri vardır ve bu konuda uzun tartışmalar yapılmıştır.

her iki tarafın görüşleri geniştir.

bütün bunların yanında avamın şöyle bir itikadı vardır :

ölü olan kimse kabrinde hazır ve nazırdır , işlerinde bağımsız olarak tasarruf eder. işte bu , açık bir sapıklıktır. eğer bunun ıslahı ölülerin işitmemesi anlayışında ise , işitmenin inkarı vacip olur.

HADİSLERLE TASAVVUF
ŞEYH EŞREF ALİ TANEVİ
sayfa : 234 ; 243. hadis...