kılıçustası

EŞREF ALİ TANEVİ ( 1863/ 1943)


Alim , Fazıl , Fakih ve müceddid olarak bilinen Mevlana Eşref Ali , Hindistan ın batı beldelerinden Etraberadiş eyaletine bağlı , Delhiye yaklaşık 50 mil uzaklıkta Muzaffernagar şehrinin Tehane köyünde 1280 yılının Rebiulahir ayında ( eylül 1863) dünyaya geldi. Doğum yerine nisbetle Tanevi diye anılır. Memleketinde “ hekim ül ümme” lakabıyla da tanınmaktadır. Babasının ismi Abdulhak el – umri dir.


İlk öğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra Diyubend e giderek dini ilimlerin tahsil edildiği el-medresetül-aliye girdi ve orada beş sene okudu, henüz 20 yaşında iken öğrenimini tamamlayarak mezun oldu.

Bir çok alimden ders alan Tanevi nin hocaları şunlardır.

Yakup b. Memlükülali ‘ den hadis ve tefsir
Mahmud hasan ed-diyubendi’den fıkıh , usul-u fıkıh , mantık ve hikmet
Mevlana mahmud dan fıkıh ve usul kitaplarının çoğu ve bazı hadis eserleri
Seyyid ahmed ed-dihlevi’ den miras ve matematik ( riyazi ilimler ve feraiz)
Feth Muhammed et-tanevi den émuhteserat” adlı kitabı ve Farsça okumuştur.

Öğrenimini bitirdikten sonra 14 yıl Kanipu şehrinde Feyz-i amm medresesinde tedrisle meşgul oldu. Daha sonra hac maksadıyla Mekke ye gitti.

Orada çiştiye tarikatı şeyhlerinden İmdadullah et- tanevi ye intisap etti. Ondan çokça istifa edip büyük hikmetler öğrendi. Yavaş yavaş olgunluğun zirvesine yükseldi. O kadar ki hint yarımadasında İslam ümmeti için sözü geçer manevi önderlerden biri oldu. Binlerce Müslüman kendisinden istifa etti. Müslümanlar arasında yayılan bidat ve kötü adetlerle mücadele edip büyük mesafeler katetti. Doğru ve sahih esaslara dayalı dinin yaşanmasında çok gayret gösterdi. Mensubu bulunduğu tasavvuf mesresesinden 140 seçkin insan çıktı. Seyyid Süleyman en-nedvi , pakistanın kurucularından Beşir ahmed el- Osmani , Lahor da Eşrefiyye medresesinin kurucusu Müfti Muhammed el-amritsari , pakistanda dini medreselerin en büyüğü Hayrul medaris in kurucusu Hayri Muhammed el-calidehri , pakistanın büyük alimlerinden Zafer Ahmed et-tanevi , hindistanda büyük mürşit Vasiyyullah ve Abdülbari en-nedvi bunların meşhurlarıdır.

Eşref Ali Tanevi daha sonra tedrisattan uzaklaşıp memleketinde uzlete çekildi. Hayatı boyunca zahiri ilimlerle meşgul olduğu gibi , kalp temizliği ve manevi ilimlerle de pekiştirerek devam ettirdi. Her zaman etrafına faydalı oldu. 6 Recep 1362 / 9 temmuz 1943 yılında Tehane’de öldü ve oraya defnedildi.

ESERLERİ :

Eşref Ali Tanevi ye nisbet edilen eserlerin risalelerle birlikte 800 civarında olduğu nakledilir. Bir kısmı Arapça , çoğu Urduca olan kitapları ; tefsir , kelam , tasavvuf , ahlak ve fıkha dairdir. Belli başlı eserleri şunlardır.

Kuran-ı kerim le ilgili olanlar :

1- tercüme Kuran-ı kerim
2- tefsiru beyanil kuran
3- cemal ul kuran
4- tecvid ul kuran
5- adabul kuran
6- müteşabihat ul kuran
7- vucuh ul mesani ma a tevcih il kelimat vel meani
8- tebsiruz zucac vd.

Hdis le ilgili olanlar :

1- ihya us süne
2- cami ul asar
3- hafz ı erbain
4- el miskuz zeki
5- muahharat uz zunun an mukaddimati ibni Haldun
6- et teşerrüf bi marifeti ehadisi tasavvuf
7- es seb us seyyare
8- fevaid i muvatai imam malik
9- tabiul asar
10- as sevabul hulli
11- ahyarus sunen
12- etfarul fiten
13- hakikatu t tarika mines sünneti l enika
14- et tekeşşüf an mühimmati t tasavvuf


akaid ile ilgili olanlar :

1- furu ul iman
2- hifz ul iman
3- tazyilu şerhi akaid
4- el mesailul akliye


ibadetle ilgili olanlar :

1- zekatul farz fi nebatil arz
2- talimud din
3- hayatul müslimin
4- hitabetul ahkam
5- cezaul amel


tasavvufla ilgili olanlar :

1- duhul ve huruc ber nuzul ve uruc
2- mesail us suluk min melik ul muluk
3- en – nuket ud dakika


ayrıntılar için bk.

Abdulhay el-haseni , nuzhetul havatır , 8 , 56 – 59
Zafer Osman et-tanevi , i’lae’s sunen , 1 , 9-12
Muhammed aşık el-berni , el-anakidül ğaliye , s. 51-55
Muhammed abdulhay , arifi fihristu telifati hekimul umme , karachi, tsz. S. 302-277
Zaferullah daudi , Pakistan ve hindistanda hadis çalışmaları , s.233-238
Mehmet özşenel , pakistanda hadis çalışmaları,s.86-87
Bazmee ansari , “eşref ali” , dia , 472-473…,


Kaynak : Hadislerle Tasavvuf ŞEYH EŞREF ALİ TANEVİ
Sayfa: 17-20…

Not : ALLAH şefaatlarına nail eylesin…amin…