Abdestle
İlgili Vesveseler ve Hz. Peygamberin Telkinleri
“Abdest” kelimesinin Arapça kar
şılığı olan “Vudû’”; temizlik,
nezâfet, temizlikten has
ıl olan güzellik mânâsındadır23. Terim olarak
da; ibâdet kast
ı ile ellerin dirseklerle, ayakların topuklarlarla birlikte
y
ıkanması, yüzün yıkanması ve başın meshedilmesidir24. Başın dışındaki
abdest uzuvlar
ının kuru yer kalmaması şartıyla birer kere
y
ıkanması farz25, iki ve üç kere yıkanması ise sünnettir26. Birinci yı-
19
İbn Mâce, Tahâret, 4; Dârimî, Tahâret, 2; Mâlik b. Enes, el-Muvatta’, İst., 1992,
Tahâret, 36; Ahmed b. Hanbel, V, 277.
20
Kişinin, daha çok kirlenmekle karşı karşıya kalan âzâları olan el, yüz, ayak gibi
organlar
ının, her abdest almasıyla temizlenmesi yanında mânevî olarak da günahlardan
temizlendi
ği hadîslerde beyan edilmiştir.
21
Hûd, 11/114; Geniş bilgi için bkz. İbn Kesir, Ebulfidâ İsmail, Tefsiru Kur’âni’l-
Azîm
, Dâru’l-Fikir, ts., II, 462-464.
22
Bakara, 2/222.
23
İbn Kuteybe, Garib, I, 8.
24
Bkz. İbn Kuteybe, Garîb, I, 8.
25
Mâide, 5/6; Ayrıca bkz; Buhârî, Vudû’, 1, 22; Merğınânî, Burhanuddin Ebu’l-Hasen
Ali b. Ebî Bekr b. Abdi’l-Celîl,
el-Hidâye, el-Mektebetu’l-İslâmiyye, ts., I, 12; Molla
Husrev;
Dureru’l-Hukkâm, I, 6.
26
Buhârî, Vudû’, I, 23, 24; Geniş bilgi için bkz. Aynî, Bedruddin, Umdetu’l-Kârî
Ş
erhu Şahîhi’l-Buhârî
, Beyrut, ts., III, 7-8.
Dinbilimleri Akademik Ara
ştırma Dergisi IV (2004), Sayı: 4
51
kamada
şâyet kuruluk kalırsa, ikinci veya üçüncü yıkayışlar farzın
yerine geçmektedir. Abdest âzâlar
ı yıkandığı halde her hangi bir kuruluk
kal
ırsa abdest sahih olmaz.
1- Abdest Almakla
İlgili Vesveseler
Baz
ı kişiler, abdest alırken uzuvlarının ıslanıp ıslanmadığı konusunda
tereddüde dü
şerek “Yıkamadığım yer kaldı mı? Kalmadı
m
ı? Âzâlarımı iki defa mı yıkadım, üç defa mı?” şeklinde düşünmeye
ba
şlarlar. Suyun ıslatıp ıslatmadığını veya uzuvlarını kaç defa yıkadıkları
hususunda tereddüt ederler, üç defa y
ıkaması gereken uzvu,
be
ş defa yıkarlar ya da “su ulaşmadı” diye haddinden fazla su kullanırlar.
Bir litre kullanmas
ı gerekirken, on litre su sarfederler. Böylece
su israf
ı ve zaman isrâfı ile birlikte, şeytanın vesvesesine düşerek
onun maskaras
ı olurlar. Bu hâl ilerleyince de kişide psikolojik rahatsızlık
meydana getirir.
Hz. Peygamber (s.a.v.), baz
ı insanların bu konuda vesveseye düşebileceklerini
haber vermi
ş ve “Abdest (alırken vesvese vermek) için
‘Velehân’ denilen bir
şeytan vardır. Suyun vesvesesinden sakının.
”
27
buyurmuştur. Bazı rivayette de “Abdest (alırken vesvese vermek)
için ‘Velehân’ denilen bir
şeytan vardır, Ondan sakının.”28
ş
eklinde nakledilmektedir.
Hadîste geçen ve “veleh” kelimesinden türetilmi
ş olan “Velehân”;
hevâ ile akl
ın gitmesi, hayrete düşme mânâsına gelmektedir29.
Abdest al
ırken kişiye vesvese vererek haddinden fazla su kullandırması
sebebiyle bu
şeytana “Velehan” denilmiştir30. Kişi, abdest alırken
bu
şeytanın vesvesesine kapılır ve şeytan da bu kişi ile oynamaya
ba
şlar. Dolayısıyla Hz. Peygamber (s.a.v.), böyle bir şeytanın,
abdest al
ırken vesvese verdiğini haber vermek suretiyle kişiyi aşırılığa
dü
şmekten sakındırmıştır.
Bu konu ile ilgili
şu hadîs de dikkati çekmektedir: Hz. Peygamber
(s.a.v.)’e bir a’râbî gelir ve abdest hakk
ında soru sorar. Hz. Peygamber
de abdest azalar
ını üçer kere yıkayarak abdestin alınışını
ona gösterir, sonra da “
İşte abdest budur, kim üçten fazla yıkarsa
kötü etmi
ş veya haddi aşmış veya zulmetmiş olur
.”31 buyurur.
Buhârî de, Hz. Peygamberin fiili olan üç defadan fazla y
ıkama ve suyu
israf etmeyi âlimlerin kerih gördüklerini belirtir
32.
27
Tirmizî, Tahâret, 43; İbn Mâce, Tahâret, 49; Ahmed b. Hanbel, V, 136; Ayrıca bkz,
Tebrîzî, Muhammed b. Abdillah el-Hatîb,
Mişkâtu’l-Mesâbih, Beyrut, 1979, I, 131.
28
Tayâlîsî, Ebû Dâvud, Müsned, Beyrut, ts., s. 24.
29
Ebûlbekâ, Eyyub b. Musa, Külliyyât Mu’cemun fi’l-Mustalahât ve’l-Furûkı’l-
Lü
ğaviyye
, Beyrut, 1993, s. 398.
30
Ebûlbekâ, s. 946.
31
İbn Mâce, Tahâret, 48.
32
Buhârî, Tahâret, 1.
Adem DÖLEK
52
Hadîs kitaplar
ında Hz. Peygamber’in abdestte kullandığı su miktarı
anlat
ılırken, günümüz ölçü birimiyle yaklaşık bir litreye yakın
miktardaki (bir müdd) su ile abdest ald
ığı bildirilmektedir33. Bu da
bize abdest alma konusunda su israf
ı yapmadan kifâyet edecek derecede
su kullan
ılmasının gerekliliğine işaret etmektedir34.
Hz. Peygamber (s.a.v.), abdest alma konusunda böyle bir psikolojik
rahats
ızlığa düşenleri tedâvî etme sadedinde, kişiye, abdest alınırken
ş
eytanın musallat olabileceğini, suyun abdest azalarını ıslatması
ve kaç defa y
ıkandığı konusunda vesveseye düşülmemesi gerektiğine
dikkati çekmi
ş35, üç defadan fazla yıkamanın haddi aşmak
oldu
ğunu bildirmiştir. Böylece Hz. Peygamber, abdest hususunda
vesveseye mâruz kalan ki
şinin vesvesesini telkin yoluyla tedâvî etmiş
olmaktad
ır.
21.04.2005, 00:04
LinkBacks (?)
